AML | Co do zasady

Jednym z fundamentalnych obowiązków podmiotów zobowiązanych wynikających z regulacji AML jest raportowanie transakcji podejrzanych do właściwych organów. Obowiązująca ustawa AML przewiduje w tym zakresie trzy odrębne tryby postępowania, różniące się przesłankami, adresatami zawiadomień oraz skutkami prawnymi dla podmiotu zobowiązanego i samej transakcji lub wartości majątkowych. Ten wielotorowy model ulegnie zasadniczej zmianie od 10 lipca 2027 r., gdy zacznie być stosowane rozporządzenie AMLR. W artykule przyglądamy się wybranym zmianom krok po kroku.

Rozporządzenie AMLR zmienia zasady raportowania transakcji podejrzanych znane polskim podmiotom zobowiązanym – w miejsce trzech ścieżek raportowania z różnymi terminami na zawiadomienie, wprowadza jednolity tryb raportowania podejrzeń z obowiązkiem działania bez zbędnej zwłoki. Nakazuje też powstrzymać się od przeprowadzenia zgłaszanej transakcji. Jednocześnie AMLA pracuje nad ujednoliconymi formularzami zgłoszeń, które mogą być znacznym ułatwieniem dla podmiotów zobowiązanych.

Wydaje się, że rok to długo, ale 12 miesięcy to naprawdę niewiele na przebudowę procesów zdalnej identyfikacji i weryfikacji tożsamości klienta z punktu widzenia przepisów o praniu pieniędzy. W 2027 r. instytucje obowiązane będą się musiały zmierzyć z dwiema powiązanymi reformami. Po pierwsze zacznie obowiązywać bezpośrednio stosowane rozporządzenie 2024/1624 (AMLR) z towarzyszącymi mu regulacyjnymi standardami technicznymi (RTS) dotyczącymi należytej staranności wobec klienta. Po drugie rok 2027 będzie kluczowy z punktu widzenia stosowania zmian wynikających z rozporządzenia 2024/1183 (eIDAS 2.0) wdrażającego Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej (EUDIW). Co to zmienia dla instytucji obowiązanych?

Podmioty, które w strukturze grupowej pełnią rolę centrum usług wspólnych (shared services centre, SSC), mogą formalnie mieć status instytucji obowiązanej w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (AML/CFT), choć ryzyko prania pieniędzy i finansowania terroryzmu związane z ich działalnością jest w praktyce minimalne. Czy unijne rozporządzenie AMLR, które wejdzie w życie 10 lipca 2027 r., ma szansę zmienić ten stan rzeczy? 

Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR) zaczął funkcjonować z końcem 2019 r. Od tego momentu podmioty zobowiązane określone w art. 58 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu muszą weryfikować, czy w ich strukturze występuje osoba fizyczna, która może być uznana za beneficjenta rzeczywistego (UBO, Ultimate Beneficial Owner), i przekazywać tę informację do CRBR.

Ostatnie nowelizacje ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu dotyczące instytucji zobowiązanych i zgłaszania informacji o beneficjentach rzeczywistych do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych rozszerzyły katalog instytucji zobowiązanych i wprowadziły szczególne wymagania, jakie muszą one spełnić.

25 lutego 2021 r. Sejm uchwalił zmiany do ustawy z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Dotyczą one zarówno instytucji obowiązanych, jak i  zgłaszania informacji o beneficjentach rzeczywistych do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych. Poniżej przedstawiamy niektóre zmiany, które będą mieć znaczący wpływ na wykonywanie obowiązków przez instytucje obowiązane oraz podmioty obowiązane dokonywać zgłoszeń do Rejestru.

Co może łączyć gry wideo z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu? Na pierwszy rzut oka niewiele. W końcu adresatami obowiązków przewidzianych przepisami ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy są głównie podmioty kojarzone ze świadczeniem rozmaitych usług finansowych, takie jak banki czy instytucje płatnicze. Próżno zaś szukać w tych przepisach bezpośrednich odniesień do gier wideo czy podmiotów zaangażowanych w ich tworzenie i funkcjonowanie.

Kontrowersje wokół stosowania regulacji o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy powodują niepewność prawną przedsiębiorców działających w obszarze cyfrowych walut.

Przepisy dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy nie odnoszą się wyłącznie do tradycyjnie rozumianych pieniędzy. Oznacza to konieczność identyfikacji klientów dokonujących transakcji z wykorzystaniem wirtualnych walut, konieczność rejestracji transakcji podejrzanych oraz, w określonych sytuacjach, blokowanie transakcji.

Wśród wielu zmian wprowadzonych ostatnią dużą nowelizacją ustawy o usługach płatniczych znajduje się zmiana, która będzie miała istotne znaczenie dla kantorów internetowych.